Üreter Darlığı (Üreteral Striktür): Nedenleri ve Onarım Yöntemleri

Üreter, böbrekten mesaneye idrarı taşıyan ince kanaldır. Bu kanalın herhangi bir bölümünde gelişen darlık — üreteral striktür — idrarın böbrekten mesaneye akışını yavaşlatır veya durdurur. UPJ darlığından (böbrek çıkışındaki darlık) farklı olarak, üreter darlığı kanalın orta veya alt kısımlarında herhangi bir noktada gelişebilir. Bu yazıda nedenlerini ve onarım seçeneklerini anlatıyoruz.

Neden Oluşur?

• Geçirilmiş taş tedavileri: Özellikle tekrarlayan üreteroskopi (RIRS) işlemleri sonrası kanalda gelişen skar dokusu
• Jinekolojik veya bağırsak ameliyatları: Pelvik bölgedeki ameliyatlar sırasında üreterin istemsiz zedelenmesi
• Radyoterapi: Pelvik bölgeye yönelik ışınlama sonrası dokuda gelişen skarlaşma
• Uzun süre kalan JJ stentler veya tekrarlayan enflamasyon/enfeksiyon
• Nadiren doğuştan darlıklar veya tümör baskısı

Nedenlerin ortak noktası, dokunun skar dokusuyla iyileşmesi ve bu skarın zamanla kanalı daraltmasıdır.

Neden Sessizce İlerleyebilir?

Darlık yavaş geliştiğinde böbrek, artan basınca kademeli uyum sağlayabilir; bu nedenle hasta uzun süre hiçbir belirti hissetmeyebilir. Bazı olgularda tanı, ancak böbrek fonksiyonu belirgin azaldığında veya başka bir nedenle çekilen görüntülemede tesadüfen konur. Belirti veren olgularda ise yan ağrısı, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu veya böbrek taşı oluşumu görülebilir.

Tanı Nasıl Konur?

• Ultrason ile böbrekte genişleme (hidronefroz) saptanması ilk ipucudur
• Bilgisayarlı tomografi ürografi veya MR ürografi ile darlığın tam yeri ve uzunluğu belirlenir
• Renal sintigrafi ile etkilenen böbreğin fonksiyonu değerlendirilir
• Bazı olgularda endoskopik inceleme (üreteroskopi) ile darlık doğrudan görüntülenir

Onarım Yöntemleri

Kısa Darlıklarda: Endoskopik Genişletme

Kısa ve tek odaklı darlıklarda, kanalın içeriden balonla genişletilmesi veya kesilmesi (endoüreterotomi) denenebilir. Bu yöntem daha az invazivdir ancak nüks oranı, dar segmentin uzunluğuna ve nedenine göre değişkenlik gösterir — tıpkı üretra darlığındaki iç üretrotomiye benzer şekilde, tekrarlayan darlıkta başarı olasılığı düşer.

Uzun veya Nüks Eden Darlıklarda: Rekonstrüktif Cerrahi

Darlıklı segmentin çıkarılıp sağlam uçların birleştirilmesi (üreteroüreterostomi), üreterin mesaneye yeniden bağlanması (üreteroneosistostomi) veya çok uzun darlıklarda bağırsak segmentiyle onarım gibi yöntemler, darlığın yerine ve uzunluğuna göre planlanır. Bu ameliyatlar günümüzde uygun olgularda robotik/laparoskopik yöntemle de yapılabilmektedir.

Ameliyat Sonrası Takip

Onarım sonrası genellikle geçici bir JJ stent yerleştirilir ve birkaç hafta sonra çıkarılır. Onarımın başarısı, belirli aralıklarla yapılan görüntüleme (ultrason, gerekirse sintigrafi) ile aylar-yıllar içinde teyit edilir; nadir nüks olasılığı nedeniyle uzun vadeli takip önemlidir.

Özetle

Üreter darlığı, çoğunlukla geçirilmiş taş tedavileri, pelvik ameliyatlar veya radyoterapiye bağlı gelişen ve sessizce ilerleyerek böbrek fonksiyonunu tehdit edebilen bir durumdur. Tedavi, darlığın uzunluğu ve nedenine göre endoskopik genişletmeden rekonstrüktif onarıma uzanan basamaklı bir yaklaşımla planlanır; erken tanı, böbrek fonksiyonunu korumanın anahtarıdır.